X
تبلیغات
مباحثی در ریاضی - نقد و بررسی فصل اول کتاب جدید التالیف ریاضی 2 دبیرستان
آموزش مطالب ریاضی هدف این وبلاگ است
نقد و بررسی فصل اول کتاب جدید التالیف ریاضی 2 دبیرستان
نوشته شده توسط علیزاده در ساعت 0:42 قبل از ظهر

به نام خدا

نقدی بر فصل اول کتاب جدیدالتالیف ریاضی 2 دبیرستان

رضا علیزاده

دبیر ریاضی  دبیرستان های نورآباد لرستان

مقدمه : بدون شک یکی از درس های بسیار مهم در دوره متوسطه درس ریاضی است . چنانچه دانش

آموزی در این درس موفق عمل کند ، تاثیر این درس بر دانش آموز به گونه ای است که می تواند در بقیه

دروس هم موفق باشد. زیرا  ریاضی می تواند به ذهن و تفکر دانش آموزان این قدرت را بدهد که مطالب

گوناگون را با تجزیه و تحلیل درست یاد بگیرد. از طرف دیگر دنیای امروز و فن آوری بی نظیر آن به گونه

ای است که دانش آموز ضعیف در ریاضی نمی تواند در آینده بهره ای از این پیشرفت داشته باشد.ریاضی

امروزی به گونه ای است که تقریبا در تمام شاخه های علوم دیگر ریشه دوانیده و بدون مجهز بودن به آن

در هیچ رشته ای نمی توان حرفی برای گفتن داشت چرا که حاصل بسیاری  تحقیقات در نهایت یک فرمول ریاضی است. بنابراین یکی از وظایف مهم مسئولین امر توجه جدی به این شاخه مولد می باشد. یکی ازروسای جمهور  آمریکا در این زمینه جمله بسیار مهمی با این مضمون دارد که : چنانچه آمریکا دانش آموز و دانشجوی  با استعداد در ریاضی نداشته باشد به زودی از بام اقتصاد دنیا پایین می آیید. گفتن این جمله از زبان یک رییس جمهور بدون  شک تاثیر بسیار زیادی بر همه مسئولین رده های پایین تر کشور دارد و همه آنها را مقید به تلاش مضاعف برای اجرای برنامه هایی می کند که در آن کشور ریاضی رشد کند، و ما امروزه شاهد پیشرفت  زیاد این علم در آن کشور هستیم به گونه ای که نه تنها از نیرو های خودشان نهایت استفاده را می برند بلکه هر ساله پذیرای مهاجران   زیادی از دانشمندان این علم هستند. با این مقدمه کوتاه لزوم بازنگری در متن کتاب های دبیرستانی غیر قابل انکار است . در سال گذشته شاهد تغییر کتاب ریاضی 1 بعد از هفده سال بودیم . رویکرد اصلی این کتاب بر شهود و زمینه کاربردی ریاضی و به صورت دانش آموز محوری بوده است که با وجود ضعف های موجود در مجموع کتاب قابل قبولی است. اگر بخواهیم نقدی کلی بر کتاب ریاضی 2 داشته باشیم باید از اهداف تالیف این کتاب آگاه باشیم وبعد ببینیم که آیا محتوای کتاب و روش ارایه مطالب آن به گونه ای می باشد که این اهداف را برآورده سازد؟ کارشناس مسئول ریاضی دفتر برنامه ریزی و تالیف کتب درسی جناب دکتر وحید عالمیان در گفتگو با با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در این باره بیان می کنند که این کتاب هم با رویکرد فعالیت محور و در گیر کردن دانش آموزان در فرآیند فرهنگی اجتماعی تالیف شده است وبا بیان اینکه در این کتاب از مصادیق واقعی دنیای امروز استفاده شده است تصریح کرد : این امر عاملی برای نزدیکی دانش اموزان به شرایط  کنونی جامعه وباز شدن دریچه های واقعیت به ذهن آنهاست . دکتر عالمیان در بخش دیگری از سخنان خود به مصداق های دینی در این کتاب اشاره می کنند. در قسمتی دیگر از این مصاحبه بیان می کنند که سعی شده است که فضا برای تدریس معلم باز شود و مشکلی به لحاظ تدریس نداشته باشد. در ارتباط  با  اهمیت مطالب کتاب گفته اند که هر فصل کتاب با یک مسئله علمی اجتماعی و فرهنگی شروع شده است.حال با دانستن این اهداف و مطالعه کتاب بهتر می توان آن را در بوته نقد قرار داد (البته  فعلاً فصل اول که اگر مجالی باشد ان شاء الله بعداً در مورد کل کتاب این کار انجام خواهد گرفت .)مطلب اول در مورد شیوه گروهی تدوین کتاب است که مدتی است که به صورت یک سنت تبدیل شده است که برای نوشتن یک کتاب در مورد دبیرستان گروهی از اساتید نامی آن رشته  دعوت به همکاری  می شوند. آیا این کار در مجموع درست است ؟ با نگاهی به سطح مطالب این کتاب ها و نوع بیان  مطالب  در آنها متوجه می شویم که یکی از سیاست های تقریبا نادرست شورای تدوین کتب درسی استفاده از  اساتید طراز اول در نوشتن کتاب های درسی است؟ ! کار این اساتید در حوزه درس های دانشگاهی است ،به نظر می آید که هیچ کدام از آنها در زمینه تدریس در دبیرستان به صورت عملی کار نکرده اند و اگر هم در بین آنها دبیری وجود داشته باشد در دبیرستان های طراز اول کار کرده اند و از مشکلات تدریس ریاضی در کلاس های متوسط و ضعیف به طور تجربی  نا آگاه هستند. گر چه ممکن است که نظرات تعدادی از دبیران را شنیده باشند اما با کمی دقت متوجه می شویم که این کار به هیچ عنوان کافی نیست. لذا این افراد نمی توانند مطالب را به گونه ای بیان کنند که برای اکثر دانش آموزان مفید باشد. از طرف دیگر همان گونه که از ساختار کتاب هم می توان فهمید این اساتید کتاب را به صورت فصلی نوشته اند . یعنی هر استاد کار تدوین یک فصل را به عهده داشته است که این کار باعث از بین رفتن انسجام کلی کتاب شده است و لذا همفکری لازم در این مورد انجام نگرفته است . از روی غلط نامه

 بلندبالای کتاب هم می توان اینگونه استنباط کرد که کار با مطالعه کافی همراه نبوده است ، چرا که بسیاری  از این غلط ها فراتر از اشتباه تایپی هستند. پس اگر گروهی از دبیران با تجربه به صورت گروهی به تالیف کتاب می پرداختند و از طرف دیگر گروه اساتید مولف در این مورد کار نظارتی دقیقی انجام می دادند مسلماً  کتاب به مراتب از این بهتر می شد. حال به صورت جزء به جزء وارد مطالب فصل اول می -

شویم .  فصل اول کتاب با نام  الگوو دنباله شروع می شود . نام هر فصل باید در بردارنده مطالب آن فصل باشد که در این کتاب هم این موضوع رعایت شده است زیرا قسمت آخر فصل هم که در مورد رادیکالها بیان شده   است به نوعی با توجه به مفهوم دنباله ها بیان شده است ، البته شاید این نظر مخالفینی هم داشته  باشد.  فصل با یک مثال از مصادیق واقعی شروع شده است اما به نظر می رسد که این مثال این انگیزه  را برای دانش آموز ایجاد نمی کند که به مطالعه دنباله ها بپردازد.برای انگیزه نمونه های زیاد و معروف و مشهود تری از دنباله ها را می توان پیدا کرد به عنوان مثال دنباله فیبوناتچی و بسیاری از مسایل مهم  دیگر در زندگی که به یک دنباله حسابی یا هندسی منجر می شوند . همه می دانیم که دنباله فیبوناتچی آنقدرمهم  است و جذابیت دارد که در مورد آن کتاب ها نوشته اند، چرا دانش آموز دبیرستانی ما باید از وجود این دنباله بی خبر باشد ؟ آیا نمی توان مصادیق دینی را به وفور در این دنباله پیدا کرد ؟ شاید گفته شود که جمله عمومی دنباله فیبوناتچی را به راحتی نمی توان یافت ، در پاسخ باید گفته شود که نیازی نیست که دانش آموز ما بتواند جمله عمومی تمام دنباله ها را بیابد، کما اینکه در این کتاب هم بعضی از دنباله ها این گونه هستند. توجه به جمله عمومی را می توان با آوردن چند مثال ساده در  قبل از تصاعد حسابی و یا در حین آموزش آن به دانش آموزان یاد داد. ضمناً در این کتاب بحث مربوط به مجموع جملات تصاعد حسابی  و هندسی حذف شده اند که به نطر می رسد این دو قسمت در کتاب قبلی مشکلی برای معلم و دانش آموز ایجاد نمی کردند.در زمینه مسایل با رویکرد اجتماعی وفرهنگی در این فصل مسایلی مطرح شده اند که در نوع خود جالب هستند اما به نظر می رسد که می توان مسایل شهودیتری را هم ارایه داد تا باعث ایجاد انگیزه در دانش آموز برای یادگیری بهتر شوند. همه ما دبیران ریاضی دوست داریم که دانش آموزان با انگیزه بالا در کلاس حضور داشته باشند و ذهن خود را با مسایل مورد نظر درگیر کنند، اما فراموش نکنیم که دانش آموز فقط زمانی می تواند با کلاس درس همرا باشد که فکر کند و ایمان داشته باشد از آموختن این مطالب  می تواند  استفاده کند و یا حداقل به درد زندگی بشریت می خورند. چالش بزرگ ما این است که دانش آموز ان از مطالعه ریاضی ارضاء نمی شوند و این فکر و پرسش  مانند خوره همیشه با آنان همراه است که این  مطالبی  که می خوانیم به چه دردی می خورند و البته با مسایل سطحی هم نمی توان آنها را فریب داد ! پس  حتماً باید در کتاب قسمت هایی به نام مجله ریاضی وجود داشته باشد که با کمک اساتید سایر رشته ها کاربرد ریاضی را با زبان ساده در رشته خودشان برای دانش آموزان توضیح دهند وبگویند که فقدان ریاضی برای آنها چه مشکلاتی را ایجاد می کند ؟ شاید اگر این مطلب عملی شود از هزار مثال ساختگی اثربخش تر باشد. اما در مورد نحوه بیان مطالب این فصل می توان از اشکال استفاده بیشتری کرد تا دانش آموزان به صورت عینی نتایج لازمه را کسب نمایند . مثلاً با رسم یک محور دانش آموز راحتتر می تواند جمله عمومی را کشف کند.در قمت های آخر فصل به معرفی توان های گویا وگنگ می پردازد که مسلماً برای بسیاری از دانش آموزان این شیوه آموزش سنگین است . به نظر ما اگر تا این اندازه وارد مفهوم نشویم این مطالب برای دانش آموزان مفید تر هستند واز حسنات این قسمت این است که دانش آموز رادیکالها را گسترده تر یاد می گیرد، متاسفانه قبلاً دانش آموزان در این قسمت ضعف زیاد داشتند که انتظار می رود از این پس این مشکل مرتفع شود.

منابع  

www.ibna.ir    1)

http://math-dept.talif.sch.ir  2) 

3) کتاب جدیدالتالیف ریاضی 2  



:: موضوعات مرتبط: مقالات ریاضی

قالب وبلاگ

قالب بلاگفا

بازی آنلاین

آپلود سنتر

آپلود عکس

برگ بلاگ